Hoe werd Zwolle bevrijd tijdens de Tweede Wereldoorlog?

Station Zwolle

Geupdate op:

FAQ
Hoe werd Zwolle bevrijd tijdens de Tweede Wereldoorlog?
Laatst bijgewerkt: 12 april 2026

In de nacht van 13 op 14 april 1945 liep één Canadese soldaat in zijn eentje de bezette stad Zwolle in. Geen compagnie, geen tanks, alleen een geweer, een paar handgranaten en de wil om zijn gevallen vriend te wreken. Wat er die nacht gebeurde, staat in de geschiedenis van Zwolle gegrift als een van de meest opmerkelijke verhalen uit de bevrijding van Nederland.

De bezetting van Zwolle

Tijdens de vijf jaar van de bezetting (mei 1940 tot april 1945) was Zwolle een stad onder druk. Net als in de rest van Nederland golden er razzia’s, avondklokken en voedseltekorten, zeker in de hongerwinter van 1944-1945. De Duitsers hadden het station en de spoorlijnen, die vanuit Zwolle naar alle windstreken liepen, strategisch in gebruik. Het knooppuntkarakter van de stad maakte Zwolle voor de bezetter logistiek waardevol.

Voor de inwoners betekende dat jaren van angst. Ondergrondse netwerken hielpen Joodse burgers onderduiken en verspreidden clandestiene kranten. Maar het wachten op de bevrijding was lang.

De Canadezen naderen

In de eerste weken van april 1945 rukten Canadese eenheden snel op door het oosten en midden van Nederland. Het Régiment de la Chaudière, een Frans-Canadees regiment, had de opdracht om Zwolle in te nemen. Maar de commandanten aarzelden. Bij Zutphen hadden de Duitsers hevig teruggevochten, en de verwachting was dat Zwolle dezelfde of zwaardere weerstand zou bieden. Artilleriebeschietingen lagen klaar, maar daarmee zou het historische stadscentrum verwoest worden.

Om dat te voorkomen werden twee verkenners gevraagd om de stad in te gaan en de sterkte van de Duitse bezetting te schatten.

Leo Major en de nacht van 13 april

“Ik had niets te verliezen meer. Willy was dood. Ik wilde die Duitsers laten weten dat wij er waren.”

Corporal Léo Major en zijn vriend Willy Arsenault meldden zich vrijwillig. Aan het einde van de avond van 13 april bereikten ze de rand van de stad. Kort na middernacht werd Arsenault door Duits geweervuur gedood, vlak buiten de stadsgrens. Major droeg zijn vriend een eindje weg en besloot alleen verder te gaan.

Wat hij de rest van die nacht deed, grenst aan het ongelooflijke. Met handgranaten en automatisch vuur creëerde hij de indruk dat een volledige troepenmacht de stad binnenviel. Hij maakte tientallen gevangenen, zette kazernes in brand en joeg soldaten de stad uit. Toen de ochtend van 14 april aanbrak, meldde Major aan zijn regiment: de Duitsers zijn vertrokken, Zwolle is vrij.

Dankzij zijn actie werd de geplande artilleriebeschiet afgelast. De stad bleef grotendeels intact.

14 april 1945: de bevrijding

Op de ochtend van 14 april 1945 trokken de Canadese troepen de stad in. De straten van Zwolle kwamen tot leven. Mensen die maanden lang amper buiten durfden, kwamen naar buiten, omhelsden de soldaten en zwaaiden met vlaggen die stiekem bewaard waren. Het stationsgebouw, het stadscentrum en de wijken eromheen waren gespaard gebleven.

De bevrijding was geen einde van de oorlog, want in andere delen van Nederland duurde het nog tot 5 mei 1945 voordat de capitulatie getekend werd. Maar voor Zwolle was 14 april de dag die alles veranderde.

Léo Major: ereburger van Zwolle

De naam van Léo Major is in Zwolle niet vergeten. Hij werd later benoemd tot ereburger van de stad, een eer die hij als een van de weinigen ontving. Major overleed in 2008. Elk jaar herdenkt Zwolle op 14 april de bevrijding, waarbij zijn verhaal centraal staat.

Op verschillende plekken in de stad zijn sporen van die nacht terug te vinden. De Liberation Route Europe, een internationale herdenkingsroute langs slagvelden en bevrijdingsverhalen, heeft Zwolse etappes opgenomen die ook de rol van Major belichten. Voor wie met de trein naar Zwolle reist, is de stad op loopafstand van het station volledig verkenbaar.

Het station als getuige

Station Zwolle speelde ook tijdens de bezetting een rol. Als knooppunt van meerdere spoorlijnen was het van militaire betekenis voor de bezetter. Na de bevrijding was het station een van de eerste punten vanwaar de normale verbindingen met de rest van het land langzaam werden hersteld. De treinen die nu iedere dag vanuit Zwolle vertrekken, rijden over hetzelfde tracé waarover ooit de troepen van de Chaudière kwamen.

Veelgestelde vragen

Wanneer werd Zwolle bevrijd?

Zwolle werd bevrijd op 14 april 1945, door het Canadese Régiment de la Chaudière.

Wie is Léo Major?

Léo Major was een Frans-Canadese soldaat die in de nacht van 13 op 14 april 1945 grotendeels in zijn eentje de Duitse troepen in Zwolle op de vlucht joeg, waardoor de stad niet gebombardeerd hoefde te worden. Hij werd later ereburger van Zwolle.

Wat was de rol van het Régiment de la Chaudière?

Dit Frans-Canadese regiment had de opdracht Zwolle te bevrijden en trok op 14 april de stad in, nadat Léo Major had gemeld dat de Duitsers waren vertrokken.

Hoe herdenkt Zwolle de bevrijding?

Elk jaar op 14 april vindt in Zwolle een herdenkingsbijeenkomst plaats. Het verhaal van Léo Major staat daarin centraal. Er zijn ook educatieve programma’s, tentoonstellingen in ANNO Stadsmuseum Zwolle en een plek op de Liberation Route Europe.

SZ
Redactie Station ZwolleOnze redactie schrijft informatieve artikelen over Station Zwolle en reizen per trein.

Plaats een reactie